احمد كلانترنژاد - دبیر علوم تجربی
علمی - آموزشی - كمك درسی
درباره وبلاگ


سلام - من احمد كلانترنژاد فوق لیسانس زمین شناسی و دبیر علوم تجربی ناحیه 6 مشهد مقدس به شما خوش آمد می گویم . این وبلاگ در جهت كمك به تدریس آسان علوم تجربی و استفاده دانش آموزان و همكاران طراحی شده است و استفاده از مطالب با ذكر منبع آزاد است.در این مسیر منتظر ارائه پیشنهادها یا انتقادات سازنده تان هستم . با مراجعه به قسمت ابزار مترجم این وبلاگ می توانید مطالب آن را به 36 زبان زنده دنیا ترجمه و مطالعه نمایید.

مدیر وبلاگ : احمد كلانترنژاد
نظرسنجی
دوست دارید چگونه مطالبی در وبلاگ منتشر گردد؟








علوم دوم راهنمایی


  بخش دوم ،‌انرژی زندگی
فصل 2 ،‌نور ،‌رنگ ، بینایی

دیدن :
برای آن كه جسمی دیده شود، باید از آن جسم نور به چشم برسد. بنابراین جسم یا باید از خودش نور تابش كند و یا نورهایی كه بر آن تابیده شده است، به طرف چشم بیننده بازتاب دهد.
جسم هایی مانند شمع روشن، لامپ روشن یا یك قطعه چوب شعله ور از خود نور تابش می كنند. به این اجسام كه از خود نور تابش می كنند منیر یا چشمه ی نور می گویند. اما جسم هایی مانند میز، صندلی،‌تخته ی كلاس و ... از خود نوری تابش نمی كنند، بلكه نوری را كه از چشمه های نور به آن ها تابیده است به طرف چشم ما باز می گردانند كه در نتیجه ما می توانیم آنها را ببینیم. به این جسم ها غیر منیر می گویند.

((بقیه را در ادامه مطلب مطالعه نمایید.))

                                                            ((اعلام نظر یادتان نرود.))

  تمرین كنید ص 23
در جدول زیر نامه چند جسم نوشته شده است. مشخص كنید كه كدامیك چشمه نور (منیر) و كدام یك غیرمنیر است؟

  خورشید ماه تلویزیون سیاره زهره لامپ مهتابی ستارگان
چشمه نور *   *   * *
غیر منیر   *   *    
 


  نور به خط راست منتشر می شود.

دانستیم كه برای دیدن یك جسم باید از آن جسم نور به چشم ما برسد. به همین دلیل حتی اگر جسمی در مقابل ما باشد ولی نوری كه از آن می تابد به چشم ما نرسد دیده نمی شود.
تجربه های روزانه ما نشان می دهد كه نور به خط راست منتشر می شود. برای مثال، مسیر پرتوهای نور خورشید وقتی از پنجره به درون اتاق می تابد، یا از لابه لای شاخ و برگ درختان انبوه و بلند به زمین می رسد و یا از سوراخ یك سقف می تابد، نشانگر این است كه نور به خط راست منتشر می شود.
هنگام رسم شكل، مسیر نور را با خط های جهت دار نشان می دهند و به هر یك از آن شعاع یا پرتو نور می گویند. یك باریكه ی نور را می توان مجموعه ای از پرتوهای نور دانست.


 



  تشكیل سایه :

وقتی نور به جشم های غیرمنیر می تابد،چه روی می دهد به جسم هایی كه نور از آن عبور می كند جسم شفاف و به جسم هایی كه نور از آن ها عبور نمی كند جسم كدر می گویند.
وقتی پرتوهای نور به یك جسم كدر، كه در مقابل صفحه ای قرار دارد، می تابد در پشت جسم برروی صفحه قسمت تاریكی ایجاد می شود كه سایه نام دارد.


 



  خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی :

عكس زیر :‌خورشید گرفتگی سال 1378 در ایران را نشان می دهد.


 

برای نشان دادن خورشید و ماه گرفتگی می توان از دستگاه شبانه روز استفاده نمود.
دستگاه شبانه روز، چگونگی ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی را به خوبی نشان می دهد.


 

می دانید كه كره ماه به دور زمین می گردد و ماه و زمین نیز با هم به دور خورشید می گردند. خورشید چون از خودش نور تابش می كند یك چشمه ی نور است. در حالی كه ماه و زمین جسم های غیرمنیر هستند و نورخود را از خورشید می گیرند.
هر گاه در چرخش ماه به دور زمین، و هر دو به دور خورشید،‌مركزهای آن سه (ماه ، زمین،‌خورشید) روی یك خط راست واقع شود به طوری كه ماه در وسط باشد،‌ماه جلوی نور خورشید را می گیرد و سایه آن روی زمین می افتد. در نتیجه كسانی كه در سایه ماه قرار دارند،‌خورشید را تاریك می بینند. در این صورت می گوئیم خورشید گرفتگی رخ داده است. حال اگر زمین ماه و خورشید واقع شود. زمین جلوی نور خورشید را می گیرد و سایه ی آن روی ماه می افتد و آن را تاریك می كند. در این صورت می گوئیم ماه گرفتگی رخ داده است.
 



  بازتاب نور :

برگشت نور از سطح یك جسم را بازتاب نور می نامیم.
اگر سطح اجسام را با دست لمس كنیم ، بعضی را صاف و بعضی را ناصاف حس می كنیم،‌اجسام صاف را هم اگر در زیر ریزبین (میكروسكوپ) مشاهده كنیم، آن ها را ناصاف و دندانه دار می بینیم.


اینكه می توانیم تصویر جسمی را درون سطح های صافی مثل شیشه و آینه، ببینیم به دلیل بازتاب منظم نور در آن هاست، در حالی كه درون سطح های ناصاف، تصویری دیده نمی شود.

 



  فكر كنید :‌ص 27
در هنگام روز،‌در اتاق هایی كه پنجره دارند، معمولاً چراغ روشن نمی كنیم. با وجود این اشیای داخل اتاق را می بینیم.علت را توضیح دهید.

چون نور چشمه ی نوری كه به اجسام غیرمنیر تابیده بازتاب پیدا كرده و به چشم ما می رسد و در نتیجه اجسام غیرمنیر دیده می شوند.  



  قانون بازتاب نور:

بازتاب پرتوهای نور از سطح یك جسم همواره از قاعده معینی پیروی می كند كه به آن قانون بازتاب نور گفته می شود. برای آشنایی با این قانون باید آزمایش كنید. در بازتاب نور از سطح یك جسم، همواره زاویه ی تابش و بازتاب برابرند.  

تصویر یك جسم در آینه، مانند همان جسم است.

سطح آینه ی تخت صاف و صیقلی است. آینه ی تخت یك قطع شیشه است كه پشت آن را نقره یا جیوه اندود كرده اند به همین دلیل می تواند نور را بازتاب دهد. بازتاب نور از سطح آینه تخت منظم است.
وقتی جسمی جلوی تخت آینه ی تخت قرار می گیرد، پرتوهای نور از هر نقطه آن به آینه می تابد. این پرتوها پس از بازتاب از آینه به چشم می رسند. در ظاهر به نظر می رسد، كه این پرتوها از محل برخورد آنها در پشت آینه وارد چشم شده اند و در نتیجه، تصویری شبیه به جشم در پشت آینه بوجود آورده اند در حالی كه می دانیم در پشت آینه چیزی وجود ندارد، به همین دلیل می گوئیم تصویر در آینه تخت، مجازی است.

مشاهده كنید : ص 30
روبروی یك آینه تخت بایستید و به تصویر خود در آینه نگاه كنید. اكنون دست چپ خود را بلند كنید. تصویر كدام دست خود را بلند می كند؟ تفاوت شما با تصویرتان چیست؟ نتیجه را پس از بحث در گروه به كلاس گزارش دهید.
تصویر دست راست بالا می رود. بدن ما یك جسم حقیقی است اما تصویر مجازی است و وجود خارجی ندارد.
 



  آینه های كروی :

اندازه تصویر یك جسم در آینه ی تخت با اندازه ی خود جسم برابر است. نوع دیگر از این آینه وجود دارد كه تصویر جسم در آن ها، گاهی از خود جسم بزرگتر است. شكل زیر، نمونه ای از این دو آینه و تصویر كه در آن ها تشكیل می شود را نشان می دهد.


 


  كانون آینه :

شكل زیر طرح فعالیتی را كه شما انجام داده اید نشان میدهد. نقطه F ‌محل تشكیل تصویر خورشید است كه آن را كانون آینه می گویند. در این شكل قمستی كه سایه زده شده پشت آینه است. تصویر در آینه های كوژ، همواره كوچكتر از جسم و مجاز است. یعنی درون آینه دیده می شود اما آینه های كاو می توانند از یك جسم هم تصویر مجازی و هم تصویر حقیقی ایجاد كنند. تصویر مجازی در درون آینه دیده می شود. اما تصویر حقیقی، بیرون آینه روی یك صفحه تشكیل می شود. تشكیل تصویر حقیقی یا مجازی،‌بستگی به فاصله ی جسم از آینه ی كاو دارد.

 


  شكست نور :

وقتی نور به جسم می تابد، مقداری از آن بازتاب می كند و ممكن است مقداری از آن نیز از جسم عبور كند.

 

اما جسم های شفاف مانند هوا، شیشه ، آب ، طلق های پلاستیكی نور را به خوبی از خود عبور می دهند. نور در یك محیط معین در مسیر مستقیم حركت می كند. در این حالت اگر در مسیر نور یك قطعه جسم شفاف عمود در مسیر نور قرار گیرد،‌مسیر نور در هنگام عبور از جسم هم چنان مستقیم خواهد بود. اما اگر نور در مسیر خود، با زاویه ای دیگر به یك جسم شفاف مثلاً شیشه برخورد كند. هنگام ورود به شیشه مسیر حركتش مقداری كج می شود. به این پدیده شكست نور می گویند. چون در اگر مسیر حركت نور را در این حالت رسم كنیم به صورت یك خط شكسته خواهد بود.

 

دانستید كه نور در یك محیط بطور مستقیم حركت می كند، به همین دلیل وقتی شما عقب می روید دیگر نور نمی تواند از سكه به چشم شما برسد و آن را نمی بیند،اما وقتی در كاسه آب می ریزید، نوری كه از سكه می آید، هنگام خروج از آب ورود به هوا،‌مسیرش كج می شود و به چشم شما می رسد در نتیجه می توانید سكه را ببیند.  



  منشور :

منشور قطعه ای به شكل مقابل است از یك ماده شفاف مثل شیشه یا پلاستیك بی رنگ ساخته می شود. وقتی پرتوهای نور به یكی از دیواره های منشور برخورد می كند و به آن وارد می شود در اثر پدیده ی شكست مسیرش تغییر می كند. این پرتو هنگام خروج از دیواره ی دیگر منشور نیز، دوباره دچار تغییر مسیر می شود.
حال اگر نوری كه به منشور می تابد، نور سفید یعنی نور خورشید باشد كه از رنگ های مختلفی تشكیل شده است. پاشیده (تجزیه) می شود. علت این پدیده آن است كه میزان شكست نورهای رنگی مختلف ، با هم یكسان نیست. برای مثال،‌ نور بنفش بیشتر و نور سرخ كمتر از همه رنگ های نور تغییر مسیر می دهد. به این ترتیب رنگ های مختلف نور به هنگام عبور از منشور از هم جدا می شوند. به این پدیده پاشیده شدن می گویند.


 


  عدسی ها :

اگر دو منشور را مطابق شكل به هم بچسبانیم و بعد آن سطح آن را به صورت خمیده تراش دهیم. به چه شكلی در می آید؟
به این شكل جدید عدسی می گوئیم . عدسی هم مانند منشور می تواند جهت پرتوهای نور را تغییر دهد. همین امر سبب می شود اجسام از پشت عدسی به صورتی متفاوت دیده شوند. ذره بین یك نوع عدسی است.
در ساخت بسیاری از ابزارهای نوری، مانند دوربین های عكاسی، دوربین های شكاری، پروژكتورها و ... از عدسی همگرا استفاده می شود. نوعی دیگر از عدسی نیز وجود دارد كه به آن عدسی واگرا یا كاو گفته می شود. این نوع عدسی به اندازه عدسی همگرا كاربرد ندارد اما در ساخت عینك ها از آن استفاده ی بسیاری می شود. تصویر همه اجسام از پشت عدسی واگرا كوچكتر از خود جسم است و به صورت مستقیم ( و نه وارون) دیده می شود.



اطلاعات جمع آوری كنید. ص 38
تعدادی عینك طبی را بررسی كنید و بگوئید كه آیا عدسی آن ها واگراست یا همگرا . از چه روشی برای تعیین واگر یا همگرا بودن عدسی استفاده می كنید؟
برای تعیین محدب یا مقعر بودن عدسیها راههای مختلفی وجود دارد

1 – آنها را در مقابل نور قرارداده هر كدام نور را متمركز كنند محدب،‌هر كدام پراكنده كنند ،‌مقعر.
2 – در عدسی های مقعر تصویر همیشه كوچكتر و مستقیم اما در محدب این طور نیست. تصویر بزرگتر است.
3 – هر كدام بر روی پرده تصویر تشكیل دهند محدب هستند.
 



  پرسش و پاسخ متن فصل دوم :
1 – نور چیست؟ غیر از نور دو صورت دیگر انرژی كه مانند نور عمل می كنند نام ببرید.

نور صوتی از انرژی است كه از منبع تولید جدا شده و با سرعت بسیار زیاد در فضا منتشر می شود. امواج رادیویی، اشعه X  



  2 – چرا اجسام غیرمنیر دیده می شوند؟

زیرا نوری كه از چشمه ی نور به آنها برخورد می كند پس از بازتاب به چشم ما می رسد  



  3 – چند دلیل بیان كنید كه نور در خط مستقیم سیر می كند؟

الف) ایجاد سایه
ب) پدیده خسوف و كسوف
ج) مشاهده ی باریكه نور از یك روزنه
ج) پشت سر خود را نمی توان دید
 



  4 – در چه اجسامی بازتاب نور بیشتر و در چه اجسامی كمتر است؟

در اجسامی كه سطح صاف و براق دارند، بازتاب نور بیشتر است و در اجسامی كه سطح تیره و ناصاف دارند بازتاب كمتر است.

5 – علت شكست نور چیست؟
تغییر در سرعت نور در محیط های مختلف است

6 – منظور از طیف نور چیست و طیف نور سفید شامل چند رنگ است؟
نورهای رنگی حاصل از پاشیدگی نور توسط منشور را طیف می گویند. هفت رنگ

7 – دو نوع عدسی را نام برده و كدام نور را متمركز می كند؟
عدسی محدب – عدسی مقعر و عدسی محدب نور را متمركز می كند.
 





نوع مطلب : درسی - آموزش علوم دوم راهنمایی، فیزیك، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه هفتم اردیبهشت 1392 07:54 ب.ظ
اگه میشه براش تصویر بذارید ممنون
دوشنبه نوزدهم فروردین 1392 05:02 ب.ظ
خوب بود اما براش تصویر و اطلاعاتی که حذف کردید رو بذارید
سه شنبه پانزدهم اسفند 1391 05:19 ب.ظ
چرا اطلاعات جمع آوریکنید صفحه 124نبود؟
چهارشنبه نهم اسفند 1391 03:24 ب.ظ
سلام خوب بود/ممنون/
شنبه بیست و یکم بهمن 1391 02:35 ب.ظ
خیلی بده.چون فقط متن كتاب رو این جا كپی كرده. تازه آزمایش كنید ها رو هم ننوشته.
شنبه نهم دی 1391 03:35 ب.ظ
خیلی خوب بود
جمعه هشتم دی 1391 09:40 ب.ظ
اگه می شه از بخش های اخر هم بیاورید من وضعیتم فرق میکند
سه شنبه پنجم دی 1391 02:33 ب.ظ
به نظر من که خوبه ولی سطحش پایینه ولی در حد کتاب بد نیست.
ممنونم.
جمعه یکم دی 1391 04:08 ب.ظ
بدنبود.ولی بعضی از چیزایی که نوشته اصلاکامل نیست.
پنجشنبه نهم آذر 1391 11:19 ق.ظ
عالی بود فقط اطلاعات جمع اوری کنید ها رابیشتر جواب بدید متشکرم
یکشنبه بیست و یکم آبان 1391 05:47 ب.ظ
مرسی ازوبلاگ خوبتون فقط اگر میشه
فکر کنیدارو بیشتر جواب بدید مر سی
جمعه نوزدهم آبان 1391 12:54 ب.ظ
مر30...واقعا خوب بود...استفاده کردم...ممنون...
سه شنبه شانزدهم آبان 1391 07:55 ب.ظ
لطفادرمورد کاربرد عدسی همگراوواگرا رابیشتر توضیح دهید باتشکر
جمعه دوازدهم آبان 1391 12:07 ب.ظ
ممنون خلی خوب بود...لطفا پاسخ اطلاعات جمع اوری کنید هم بذارین
پنجشنبه یازدهم آبان 1391 11:19 ق.ظ
خوبه فقط عکس نداره
سه شنبه نهم آبان 1391 06:38 ب.ظ
javab ha kheili kaman
جمعه بیست و هشتم مهر 1391 12:27 ب.ظ
آخه چرا صفحه ی 26 نبود؟
جمعه بیست و هشتم مهر 1391 12:21 ب.ظ
سلام:
می خواستم بپرسم که چرا جواب اطلاعات جمع آوری کنید صفحه ی 26 نیست؟
پنجشنبه بیست و هفتم مهر 1391 03:40 ب.ظ
تا به حال سایت به این قشنگی در مورد علوم ندیده بود م به من خیلی كمك كردی ممنون برای هزار بار
پنجشنبه بیست و هفتم مهر 1391 11:12 ق.ظ
tttttttttttttthhhhhhhhhhhhhhaaank yoooooooou
یکشنبه بیست و پنجم دی 1390 01:12 ب.ظ
با سلام.وبلاگ خوبی دارید.موفق باشید.
دبیر فیزیک در اهواز هستم.به وبلاگ من سربزنید و لطفا نظر بدید.
یکشنبه هجدهم دی 1390 12:13 ب.ظ
دست شما درد نکند سوال امتحانی هم بدهید
جمعه شانزدهم دی 1390 07:34 ب.ظ
man 14sal daram azmataleb estefade kardam mamnon
دوشنبه بیست و هشتم آذر 1390 09:16 ب.ظ
سلام ممنون از زحمتی که می کشید اما مطالب موجود در حد کتاب درسی و قابل استفاده برای دانش آموز معمولی است.لطفا مطالبی هم برای استفاده ما که همکار شماهستیم قرار دهید.باز هم ممنون
یکشنبه بیستم آذر 1390 05:49 ب.ظ
بسیار عالی با عرض تشکر.هم وبلاگ ادبیات و هم علومتان مورد استفاده بود و مطالب کامل و مفیدی داشت.خیلی ممنون
شنبه نوزدهم آذر 1390 11:11 ب.ظ
خوب بود
جمعه هجدهم آذر 1390 08:23 ب.ظ
سلام لطفا اطلاعات جمع اوری کنیدد صفحه ی 26 را همین حالا می خواهم /جواب
شنبه دوازدهم آذر 1390 05:21 ب.ظ
خوب بود عالی بود
سه شنبه هشتم آذر 1390 10:05 ب.ظ
خوب بود لطفاُ فصل 4 (گرما چیست)راهم به سایت خودارائه دهید.متشکرم
سه شنبه هشتم آذر 1390 09:23 ب.ظ
مطالب عالی هستن،اگر می شودپاسخ اطلاعات جمع آورید کنید بیشتری بگذارید،باتشکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
free counters