تصویر یك جسم در آینه، مانند همان جسم است.

سطح آینه ی تخت صاف و صیقلی است. آینه ی تخت یك قطع شیشه است كه پشت آن را نقره یا جیوه اندود كرده اند به همین دلیل می تواند نور را بازتاب دهد. بازتاب نور از سطح آینه تخت منظم است.
وقتی جسمی جلوی تخت آینه ی تخت قرار می گیرد، پرتوهای نور از هر نقطه آن به آینه می تابد. این پرتوها پس از بازتاب از آینه به چشم می رسند. در ظاهر به نظر می رسد، كه این پرتوها از محل برخورد آنها در پشت آینه وارد چشم شده اند و در نتیجه، تصویری شبیه به جشم در پشت آینه بوجود آورده اند در حالی كه می دانیم در پشت آینه چیزی وجود ندارد، به همین دلیل می گوئیم تصویر در آینه تخت، مجازی است.

مشاهده كنید : ص 30
روبروی یك آینه تخت بایستید و به تصویر خود در آینه نگاه كنید. اكنون دست چپ خود را بلند كنید. تصویر كدام دست خود را بلند می كند؟ تفاوت شما با تصویرتان چیست؟ نتیجه را پس از بحث در گروه به كلاس گزارش دهید.
تصویر دست راست بالا می رود. بدن ما یك جسم حقیقی است اما تصویر مجازی است و وجود خارجی ندارد.  

  آینه های كروی :

اندازه تصویر یك جسم در آینه ی تخت با اندازه ی خود جسم برابر است. نوع دیگر از این آینه وجود دارد كه تصویر جسم در آن ها، گاهی از خود جسم بزرگتر است. شكل زیر، نمونه ای از این دو آینه و تصویر كه در آن ها تشكیل می شود را نشان می دهد.

  كانون آینه :

شكل زیر طرح فعالیتی را كه شما انجام داده اید نشان میدهد. نقطه F ‌محل تشكیل تصویر خورشید است كه آن را كانون آینه می گویند. در این شكل قمستی كه سایه زده شده پشت آینه است. تصویر در آینه های كوژ، همواره كوچكتر از جسم و مجاز است. یعنی درون آینه دیده می شود اما آینه های كاو می توانند از یك جسم هم تصویر مجازی و هم تصویر حقیقی ایجاد كنند. تصویر مجازی در درون آینه دیده می شود. اما تصویر حقیقی، بیرون آینه روی یك صفحه تشكیل می شود. تشكیل تصویر حقیقی یا مجازی،‌بستگی به فاصله ی جسم از آینه ی كاو دارد.

  شكست نور :

وقتی نور به جسم می تابد، مقداری از آن بازتاب می كند و ممكن است مقداری از آن نیز از جسم عبور كند.

اما جسم های شفاف مانند هوا، شیشه ، آب ، طلق های پلاستیكی نور را به خوبی از خود عبور می دهند. نور در یك محیط معین در مسیر مستقیم حركت می كند. در این حالت اگر در مسیر نور یك قطعه جسم شفاف عمود در مسیر نور قرار گیرد،‌مسیر نور در هنگام عبور از جسم هم چنان مستقیم خواهد بود. اما اگر نور در مسیر خود، با زاویه ای دیگر به یك جسم شفاف مثلاً شیشه برخورد كند. هنگام ورود به شیشه مسیر حركتش مقداری كج می شود. به این پدیده شكست نور می گویند. چون در اگر مسیر حركت نور را در این حالت رسم كنیم به صورت یك خط شكسته خواهد بود.

دانستید كه نور در یك محیط بطور مستقیم حركت می كند، به همین دلیل وقتی شما عقب می روید دیگر نور نمی تواند از سكه به چشم شما برسد و آن را نمی بیند،اما وقتی در كاسه آب می ریزید، نوری كه از سكه می آید، هنگام خروج از آب ورود به هوا،‌مسیرش كج می شود و به چشم شما می رسد در نتیجه می توانید سكه را ببیند.  

  منشور :

منشور قطعه ای به شكل مقابل است از یك ماده شفاف مثل شیشه یا پلاستیك بی رنگ ساخته می شود. وقتی پرتوهای نور به یكی از دیواره های منشور برخورد می كند و به آن وارد می شود در اثر پدیده ی شكست مسیرش تغییر می كند. این پرتو هنگام خروج از دیواره ی دیگر منشور نیز، دوباره دچار تغییر مسیر می شود.
حال اگر نوری كه به منشور می تابد، نور سفید یعنی نور خورشید باشد كه از رنگ های مختلفی تشكیل شده است. پاشیده (تجزیه) می شود. علت این پدیده آن است كه میزان شكست نورهای رنگی مختلف ، با هم یكسان نیست. برای مثال،‌ نور بنفش بیشتر و نور سرخ كمتر از همه رنگ های نور تغییر مسیر می دهد. به این ترتیب رنگ های مختلف نور به هنگام عبور از منشور از هم جدا می شوند. به این پدیده پاشیده شدن می گویند.

  عدسی ها :

اگر دو منشور را مطابق شكل به هم بچسبانیم و بعد آن سطح آن را به صورت خمیده تراش دهیم. به چه شكلی در می آید؟
به این شكل جدید عدسی می گوئیم . عدسی هم مانند منشور می تواند جهت پرتوهای نور را تغییر دهد. همین امر سبب می شود اجسام از پشت عدسی به صورتی متفاوت دیده شوند. ذره بین یك نوع عدسی است.
در ساخت بسیاری از ابزارهای نوری، مانند دوربین های عكاسی، دوربین های شكاری، پروژكتورها و ... از عدسی همگرا استفاده می شود. نوعی دیگر از عدسی نیز وجود دارد كه به آن عدسی واگرا یا كاو گفته می شود. این نوع عدسی به اندازه عدسی همگرا كاربرد ندارد اما در ساخت عینك ها از آن استفاده ی بسیاری می شود. تصویر همه اجسام از پشت عدسی واگرا كوچكتر از خود جسم است و به صورت مستقیم ( و نه وارون) دیده می شود.

اطلاعات جمع آوری كنید. ص 38
تعدادی عینك طبی را بررسی كنید و بگوئید كه آیا عدسی آن ها واگراست یا همگرا . از چه روشی برای تعیین واگر یا همگرا بودن عدسی استفاده می كنید؟
برای تعیین محدب یا مقعر بودن عدسیها راههای مختلفی وجود دارد
1 – آنها را در مقابل نور قرارداده هر كدام نور را متمركز كنند محدب،‌هر كدام پراكنده كنند ،‌مقعر.
2 – در عدسی های مقعر تصویر همیشه كوچكتر و مستقیم اما در محدب این طور نیست. تصویر بزرگتر است.
3 – هر كدام بر روی پرده تصویر تشكیل دهند محدب هستند.  

  پرسش و پاسخ متن فصل دوم :
1 – نور چیست؟ غیر از نور دو صورت دیگر انرژی كه مانند نور عمل می كنند نام ببرید.

نور صوتی از انرژی است كه از منبع تولید جدا شده و با سرعت بسیار زیاد در فضا منتشر می شود. امواج رادیویی، اشعه X  

  2 – چرا اجسام غیرمنیر دیده می شوند؟

زیرا نوری كه از چشمه ی نور به آنها برخورد می كند پس از بازتاب به چشم ما می رسد  

  3 – چند دلیل بیان كنید كه نور در خط مستقیم سیر می كند؟

الف) ایجاد سایه
ب) پدیده خسوف و كسوف
ج) مشاهده ی باریكه نور از یك روزنه
ج) پشت سر خود را نمی توان دید  

  4 – در چه اجسامی بازتاب نور بیشتر و در چه اجسامی كمتر است؟

در اجسامی كه سطح صاف و براق دارند، بازتاب نور بیشتر است و در اجسامی كه سطح تیره و ناصاف دارند بازتاب كمتر است.

5 – علت شكست نور چیست؟
تغییر در سرعت نور در محیط های مختلف است

6 – منظور از طیف نور چیست و طیف نور سفید شامل چند رنگ است؟
نورهای رنگی حاصل از پاشیدگی نور توسط منشور را طیف می گویند. هفت رنگ

7 – دو نوع عدسی را نام برده و كدام نور را متمركز می كند؟
عدسی محدب – عدسی مقعر و عدسی محدب نور را متمركز می كند.